کمرگل!کبرگل:کاپاریس گیاهی با خاصیت درمانی در بخش عمارلو،شهرستان رودبار،استان گیلان

Warning: fread(): Length parameter must be greater than 0 in /home/ammarlou/domains/ammarlou.ir/public_html/wp-content/plugins/bottom-of-every-post/bottom_of_every_post.php on line 32

 

 

 

 

 

 

 

 

 

معرفی گیاه داروئی کاپاریس:

این گیاه در اطراف جیرنده و روستاهای، پاکده، اسکابن، معدن سنگرود و سنگرود بخش عمارلو زیاد است.
نام علمی کبر: Capparis spinosa است. کبر از راسته میخک‌ها (Caryophyllales)، تیره کبریان (Capparaceae)، سرده کبرها (Capparis) است.
انواع دارویی و مهم آنها به شرح زیر است :
۱٫ Capparis spinosa
۲٫ Capparis deciduas
۳٫ Cleome viscosa l.
۴٫ Cleome brachycarpa
۵٫ Cadaba farinosa
۶ . Crataeva religiosa (سرح – طریح – قره )

غذای کبرگل
کبر گل یک کیلو
سیر به مقدار لازم
تخم مرغ ۳ عدد
کبرگل را شسته و داخل آب می گذاریم تا مقداری جوشانده شود و تلخی آن گرفته شود آن را آبکش نموده و خوب با گوشت کوب می کوبیم تا له شود سیر را پوست کنده و خوب له میکنیم در ماهی تابه روغن می ریزیم و کبر گل را داخل روغن تفت می دهیم و در انتهای کارسیر را اضافه میکنیم بعد از مدتی که آب آن کشیده شد تخم مرغها را به آن اضافه میکنیمالبته بعضی ها رب و ادویه جات مختلف اضافه می کنندکه بستگی به ذائقه ها دارد

این گیاه پوششی برای خاک محسوب می‌شود که علاوه بر افزایش ظرفیت خاک درنگهداری آب، از فرسایش خاک نیز جلوگیری می‌کند. پس از شناسایی این گیاه مهم و پی بردن به ارزش اقتصادی و اشتغالزایی آن، هم اکنون کشاورزان محلی در صدد کاشت این گیاه ارزشمند جهت صادرات هستند
تیره کور (کبر)
: Capparidaceae
گیاهانی با ظاهر متفاوت علفی ویا به صورت بوته ای با اعضای چوبی و به ندرت درختچه یا درخت ماننداند و چون از نظر مشخصات ساختمانی گل شباهت بسیار به Cruciferae ها دارند از این جهت آنها را انواعی از تیره اخیر ،متعلق به نواحی گرم نیز ذکر می نمایند (Guignard) . پراکندگی آنها
بیشتر در مناطق گرم و حدود خارجی آنها تا نواحی معتدله است . در بین آنها انواع معدودی نیز یافت میشود که در نواحی معتدله بسر می برند .


این گیاهان دارای برگهای متناوب، فاقد استیپول (زائده زیر برگ) یا شامل آن ولی بصورت خار و گلهای نر – ماده، معمولا منظم و شامل ۴ کاسبرگ و ۴ گلبرگ می باشند (شباهت به Cruciferae) از مشخصات آنها این است که نهنج گل آنها به صورت استطاله ای دراز در می آید. پرچمهای آنها به تعداد ۴ تا ۶ (شباهت به Cruciferae ) و مادگی آنها غالباً مرکب از ۲ برچه یا بیشتر و واقع در انتهای استطاله ای دراز است، میوه آنها بصور مختلف پوشینه، خورجین مانند، سته یا شفت و محتوی دانه های بدون آلبومن است. از اعضای مختلف گیاهان این تیره، سلول های واجد میروزین (به وضع منفرد یا مجتمع ) و همچنین گلوکزیدهایی وجود دارد که بر اثر تجزیه، موجب پیدایش اسانس هایی شبیه اسانس گیاهان تیره شب بو می گردد. در بین آنها نمونه های دارویی مهمی وجود ندارند. از بعضی از آنها، آنهم در طب عوام استفاده های درمانی به عنوان نیرو دهنده، ضد اسکوربوت و تاول آور به عمل می آید.


فرانسه : Taparier ,Caprier epineux
آلمانی : Kapernstrauch
انگلیسی : Common caper –bush
ایتالیایی : Cappero spinosa
فارسی : کور ، کبر ، لگجی (Kavar)،
لگجین

عربی : اصف ، کبار(Kabbar)، شوک الحمار
آذری : کبر

گیاهشناسی :

گیاهی بوته ای و زیبا، خوابیده و دارای شاخه های متعدد، پوشیده از کرک و به طول ۱ تا ۱٫۵ متر است. از مشخصات آن این است که انشعابات ساقه گیاه، از یک ناحیه چوبی شده که در واقع قاعده ساقه به حساب می آید، منشاء گرفته، وضع غالباً گسترده در روی زمین پیدا می کند. برگهای آن ساده، عاری از دندانه، به رنگ سبز روشن و دارای دو زائده خار مانند ( استیپول) در محل اتصال دمبرگ به ساقه است. گلهای درشت آن رنگ سفید مایل به گلی دارد و پس از شکفتن منظره بسیار زیبا به گیاه می بخشد.




از این نظر است که در بعضی نواحی مدیترانه اقدام به پرورش این گیاه می گردد. منشاء اصلی آن نیز بعضی نواحی آسیا به نظر می رسد. ساقه ها ساده یا منشعب، بدون کرک یا پوشیده از کرکهای نرم ریزان، یا کرکهای کوتاه پتویی دائمی، در کنار دمبرگ با گوشواره های خاری خمیده یا راست، به ندرت فاقد گوشواره. برگها از نظر اندازه متنوع و دمبرگدار، دایره ای، واژ تخم مرغی، بیضوی، تخم مرغی یا گاهی سر نیزه ای با قاعده ای گوه ای یا گرد، نوکی کند یا تیز ،گاهی چالدار، سیخکدار، با بافتی ضخیم یا نازک، بدون کرک یا پوشیده از کرکهای پتویی، گلها منفرد و محوری، اغلب شب بوی ومعطر، نر ماده یا گاهی فقط نر.




دمگل به طول ۲۵ تا ۴۵ میلیمتر گسترده ، کاسبرگها به طول ۸ تا ۲۵ میلیمتر، کم یا بیش هم اندازه، تخم مرغی یا بیضوی، بیرونیها سر پوشی، هم اندازه گلبرگها یا از آنها کوتاهتر، گلبرگها سفید به طول ۸ – ۴۰ میلیمتر گاهی قرمز رنگ، مستطیلی تا واژ تخم مرغی پهن، گلبرگ پشتی مورب، همگی هم اندازه یا دوتای آنها بلند تر، با راس کامل یا چالدار. پرچمها متعدد، قرمز- ارغوانی، از گلبرگها بلندتر، راست، پایک زیر تخمدانی به طول ۲۰ تامیلیمتر، بدون کرک یا به طرف قاعده گاهی کرک دار. تخمدان به طول ۴ تا ۸ میلیمتر کم یا بیش بیضوی. میوه ها به طول ۱۲ تا ۴۵ و عرض ۲۰ میلیمتر دوکی شکل، تخم مرغی یا واژ تخم مرغی، سبز رنگ، شکوفا، پایک واژگون، گاهی گسترده یا پیچیده، دانه ها به طول ۲ تا ۳ میلیمتر، صاف، گوشت درونی قرمز می باشد. در داخل پوشش گل این گیاه، تعداد فراوانی پرچم دراز وجود دارد که مجموعاً ظاهری بسیار زیبا به گل می بخشند. میوه آن که در قسمت انتهایی یک زائده دراز (نهنج) به وجود می آیند، بیضوی، گوشتدار و در آغاز به رنگ سبز روشن است ولی تدریجاً مایل به قرمز می گردند. زمان گلدهی از بهار تا اواخر تابستان ادامه می یابد، گیاه در مناطق مختلف رویشی پراکندگی وسیع دارد.
چون ضمن پرورش گیاه، نمونه های از آن تدریجاً از محیط کشت دور می شود ازاین جهت غالباً در محیط اطراف کشت حتی در فواصل نسبتا دور، تعدادی از آن به چشم می خورد. به حالت وحشی بیشتر در اماکن متروک، کنار دیواره های کهنه و دامنه های نسبتا مرطوب کوهستان های کم ارتفاع یافت می شود. قسمت مورد استفاده گیاه، جوانه ها یا تکمه های مولد گ آن است که معمولا پس از چیدن، در حدود ۳ ماه در سرکه قرار داده و یا انکه مدتی در آب شورنگه داری شده سپس مصرف می رسانند. میوه، ریشه و پوست آن بیشتر به مصارف درمانی می رسد از میوه های جوان آن همراه با سرکه می توان استفاده کرد.



ترکیبات شیمیایی :


ریشه و جوانه های مولد گل آن، دارای پکتین ،ساپونین ، نوعی اسانس (به مقدار بسیار جزیی ) ، یک ماده رزینی ، یک رامنوگلوکزید و ماده ای بنام کاپاری روتین Capparirutine به فرمول است . این ماده بصورت گرد متبلور به رنگ زرد روشن بدست می آید، در دمای ۱۸۹ درجه ذوب می شود. در اتر وکلروفرم، غیر محلول ولی در آب و الکل محلول است. (Reutter, p.472 , 1923)
اندام مورد استفاده :
میوه، ریشه، پوست، برگ، غنچه و ساقه مورد استفاده قرار می‌گیرد. میوه آن که بر حسب اندازه در ۸ شماره درجه‌بندی و از ایران صادر می‌گردد.
بر اساس اظهارات صادرکنندگان، میوه دارای درجه ۵-۳ دارای بهترین مرغوبیت است. این میوه به فارسی «خیار کبار» یا «خیار شنگ» نامیده می‌شود اما متاسفانه در گمرک ایران به اشتباه تحت عنوان «هندوانه ابوجهل» صادر می‌گردد که گیاهی کاملا متفاوت و از خانواده کدوئیان است و دارای طعمی تلخ و مسهلی قوی محسوب می‌گردد، در حالی که کبار از خانواده کاپاریداسه است.


ریشه کبار:

کبار عبارت از ریشه های گیاه کاپاریس اسپینوزا (از خانواده کاپاریداسه ) می باشد. این گیاه به فراوانی و به خصوص در قسمت های مرکزی و جنوبی ایران می روید و بصورت چتری بر روی زمین گسترده می شود، ریشه های کبار به رنگ روشن و پوست ریشه های ضخیم مصرف طبی دارد. مزه پوست ریشه کبار تلخ و نامطبوع و آن را در تب راجعه و رماتیسم به کار می برند. بررسی های مولف بر روی ریشه های این گیاه نشان داده است که عصاره حاصل از ریشه کور خاصیت ضد میکروبی قابل توجهی از خود نشان می دهد. میوه های این گیاه را همچنین در تهیه ترشیجات به کار می برند.


پراکندگی جغرافیایی:

این گیاه بومی مناطق گرمسیری غرب و مرکز آسیا است و پراکنش آن از اقیانوس اطلس، مراکش و تونس تا دریای سیاه و ارمنستان و نواحی شرقی دریای خزر تا افغانستان و هند امتداد دارد. گونه‌های دیگری از کاپاریس در هاوایی و شمال آفریقا رشد می‌کند.
اروپا، ایران، قفقاز، پاکستان، هند، عراق، شبه جزیره عربستان و شمال آفریقا. نمونه تیپ نامشخص.


پراکندگی در ایران:

کبار به صورت خودرو در شکاف صخره‌ها، در بالای دیوارهای گلی، مناطق مخروبه و به طور کلی در هر خاکی با حداقل مواد غذایی رشد می‌کند. مناطقی با بارندگی ۳۵۰ میلیمتر در سال برای کبار ایده‌آل است و محصول خوبی را عاید می‌سازد. این گیاه تابستانهای بالای ۴۰ درجه سانتیگراد را به خوبی تحمل می‌کند و به علت تمایل سرمایی که دارد زمستانهای تا ۸- درجه سانتیگراد را نیز تحمل می‌کند.

مقاومت این گیاه به خشکی، شوری، گرما و آفتاب شدید سبب گردیده که این گیاه مهاجم در جای جای ایران پراکنش داشته باشد. دامنه‌های البرز، آذربایجان غربی، اردبیل (دشت مغان)، مرند، خوی، تفرش، نهاوند، اراک، گلپایگان، کرمانشاه، شمال شرقی هرزویل( نواحی کم ارتفاع و منتهی به دره های مرطوب )، بلوچستان و شیراز. یزد (اطراف تفت و مهریز)، لامرد (فارس) از مناطق رویش این گیاه رونده در ایران می‌باشند. بعبارت دیگر کبر در ایران در شمال، شمال غرب، غرب، مرکز و شرق و نیز از جمله در بلندی‌های بالای ۲۵۰۰ متر در می‌روید.
مصارف دارویی و صنعتی کبار:
در اسپانیا نوعی سس به نام سس کبار تهیه می‌شود که بسیار خوش عطر و طعم است و کمی به سس خردل همراه با فلفل سیاه شباهت دارد. غنچه آن به عنوان ادویه در تهیه سس، کره، پنیر و در تزیین غذا و سالاد به مصرف می‌رسد. میوه‌های نارس و ریز پس از برداشت درون سرکه یا آب نمک نگهداری می‌شوند و ترشی خوشمزه‌ای محسوب می‌گردد. میوه که طعمی تند و تیز اما دلچسب و عطر مخصوصی دارد همراه با پیتزا، گوشت، ماهی و یا درون سالاد و همراه با انواع ساندویچ به مصرف می‌رسد. میوه به صورت پخته نیز همراه انواع سبزیجات مورد
استفاده قرار می‌گیرد.

منابع:

گیاه کاپاریس اسپینوزا (Capparis spinosa)

We have this plant for sale

کبرگل(پاکدهی)

ترشی کاپاریس یا شپله ( گلک)

  

نوشته شده توسط farabi در چهارشنبه, ۲۵ مرداد ۱۳۹۱ ساعت ۵:۴۵ ب.ظ

۲ نظر

نظر -49 - 0 از 2اولین« قبل بعد  » آخرین 
  1. 0

    معدن سنگرود نیست.
    این منطقه متعلق به پاکده است نه سنگرود

  2. 0

    این گیاه در منطقه زرند کرمان هم میروید قدیمی‌هامون بهش کبرو میگن و از خودش و خیارش ترشی درست میکنن

نظر -49 - 0 از 2اولین« قبل بعد  » آخرین 

دیدگاه


9 + 2 =